TOPONIMIA DOS LUGARES DE LOURO III
Word.jpg (1063 bytes) (Baixarás Toponimia I, II e III)

Portocarral e Punta Carreiro.
A Primeira parte da palabra Portocarral (porto) vén do latín portus e significa non soamente o abrigo da beira do mar onde se refuxian as embarcacións (sentido que ten en Porto do Ancoradoiro ou Porto do Son), senón tamén paso estreito ou accesible entre montañas (nese sentido Porto de Pedrafita; e en castelán, por exemplo, Puerto de Navacerrada). Nesta segunda acepción de lugar de paso entre montañas, a palabra porto revela a súa común orixe coa porta que é a abertura nunha parede ou nun muro que permite o paso ou a entrada a unha casa ou recinto. En Portocarral, o significado da palabra porto é o que sinalamos en segundo lugar: lugar de paso entre montes ou sitios máis elevados. A segunda parte da palabra -carral- é un adxectivo derivado de carro (do latín carros) como Carril, Carral, Carreira, Carreiro ou Carreto e fai referencia, evidentemente, a un lugar por onde pasarían continuamente os carros do país deixando a súa pegada no camiño (carril ou rodeira: regos que deixan as todas ó pasaren moitas veces polas pedras do camiño).

Xa que logo, o significado de Portocarral quédanos perfectamente transparente.

Existen outros moitos topónimos en Galicia coa mesma orixe: as vilas de Carral (A Coruña) e Carril (Pontevedra), Carreira (Ribeira), etc. Convén sembrar que a palabra carril tamén significa a abertura ou portela de paso feita no valado dunha leira para deixar pasar ós carros polo que o topónimo Carril co que se designa moitas leiras ou agras fará referencia a esoutra significación.

En relación con todo iso está Punta Carreiro que é o nome dun dos cabos ou saíntes de Monte Louro. O topónimo Carreiro aparece con frecuencia en Galicia para designar cabos, baixos e illas : con toda probabilidade está utilizado aquí na súa acepción de paso ou camiño estreito por onde teñen que navegar os barcos, neste caso, entre a punta de Monte Louro e os baixos da Pedra do Con.

Sahorta e Savila.
Existen moitos nomes de lugares ou topónimos no noso país que fan referencia á orografía ou relevo do sitio que denominan: un dos clásicos dese apartado é o grupo de palabras que empezan por Sa-, Soa- ou So- : eses prefixos teñen unha orixe común na preposición latina sub que significa "debaixo de" ou "ó pé de" : así atopamos Savila, Sahorta en Louro, Sorribos en Abelleira; Sucasas, Sopena, Socarreira, etc. O topónimo Sahorta designa ós terreos situados por debaixo ou o pé da horta do convento de San Francisco que é a horta da parroquia por excelencia.

Chámase Savila ós terreos ou paraxe que están por debaixo ou o pé do que é o núcleo tradicional de Louro. Téñase en conta a este respecto que hoxe en día a palabra vila (do latín villa) significa especialmente un núcleo de poboación de tamaño mediano (entre a cidade e a aldea) : neste senso Muros é a vila no contexto da frase "Vou á vila". Pero esa palabra significa tamén casa de campo, acepción que era a orixinaria da palabra latina villa tanto na época romana coma na medieval.

Daí proceden unha manchea de topónimos de Galicia: Vilar (en Abelleira, Carnota, Mazaricos), Vilariño (Mazaricos), Vilaboa, Vilouta, Vilagarcía, etc.

Seixo, Sisidre,e Laxes.
A palabra seixo (coa variante de xeixo) significa no galego actual unha pedra xeralmente lisa, dura e de pequeno tamaño (croio) ou noutra acepción máis específica designa o cuarzo (por exemplo en "As minas de seixo"). Provén do latín saxum (rocha ou penedo).

O topónimo Seixo designa en Louro a paraxe situada aproximadamente entre a estrada xeral e o Centro Social (onde está o bar "O Seixo") e utilizase sempre para denominar sitios cheos de pedras ou pedrosos. Da mesma familia e con idéntica orixe e significado son Seixal, Seixas,Seixón, Seixido, etc.
Da mesma orixe parece tamén o topónimo Sisidre (Praia de Sisidre) que é o nome máis tradicional e antigo da Praia do Espadanal. Aparece coas variantes Seisidre ou Seixidre que son máis claras en canto o seu parentesco con seixo: quizáis aquel nome teña a súa razón nas masas de pedra ou laxes que existen ós dous lados do areal.

0 topónimo aparece no Monte do Seixo ou Minas do Seixo e Seixos Brancos.

A Lavandeira ou Labandeira.
A opinión maioritaria é que a palabra lavandeira ou labandeira provén dunha raíz preindoeuropea n'b ou nava que designaría un sitio chán entre montes por onde discorre a auga. Desa orixe son as seguintes palabras: a castelá nava (terreo inculto, baixo e pantanoso -lembrade a famosa batalla de "Las Navas de Tolosa"), a galega labaxal (poza que non seca) e a castelá lavajo (charco permanente). Nestas dúas últimas, ó igual que en lavandeira produciuse unha alteración ou cambio do sonido inicial "n" a "I" por influencia da palabra "lavar".

Emparentado coa nosa Lavandeira é o nome Lavadores que designa un famoso barrio da cidade de Vigo situado no val do río Lagares.

A Eira dos Marcos, Chan da Eiroa e Chans.
A nosa palabra eira provén do latín clásico "arca" que significaba espacio libre ou patio, a través do latín medieval "aria" que xa tiña a mesma significación ca eira: lugar no que se realizaban os labores da malla dos froitos (especialinente cereais: trigo, cebada e centeo) e no que xeralmente quedaba depositada a palla. Por iso tamén se chama a ese espacio eira de mallar. Polo tanto a eira é o luar da aldea onde se realizaban aqueles traballos agrícolas. Presenta como variantes eiras, eiriñas, eirón, eiroa, e¡rado, aira e airas.
Na propia parroquia de Louro aparece a variante eiroa no nome Chan da Eiroa co que se designa un terreo chan e aberto situado por riba da Pallagueira onde está o petroglifo da Laxe das Rodas. Para entender a atribución deste nome a ese lugar cómpre ter en coma que a palabra eira colleu outros significados ademais do propio de eira de mallar: así boxe chámase eira ó espacio libre de servicio existente a carón da casa da aldea ou a calquera espacio libre ou incluso praza pública (eirado). Eiroa e un diminutivo de eira, sería propiamente unha eira de pequeno tamaño; o contrario é Eirón, que é un aumentativo para designar unha eira grande (aparece en Mazaricos: parroquia de San Fins de Eirón).

A palabra marco ten a súa orixe no  xermano markan ou marca "sinal para limitar algunha cousa": delimitaba os terreos particulares. Hoxe é a pedra chantada na terra que divide dúas propiedades. Tradicionalmente cada leira tiña catro marcos e cada un deles levaba para aseguralos dous "testigos" ou pedras máis pequenas que ían a carón de cada marco.

Xoaquín Monteagudo.